Een familiebedrijf kan miljoenen waard zijn en toch geen miljoenen op de bank hebben staan. Die waarde zit vaak in machines, gebouwen, voorraden, mensen en toekomstige verdienkracht. Precies daarom is de fiscale doorschuifregeling bij bedrijfsopvolging belangrijk: onder voorwaarden hoeft de inkomstenbelastingclaim over de waardestijging van aandelen niet direct bij de overdracht te worden afgerekend, maar gaat die claim mee naar de opvolger. Een op 4 november ingediend amendement bij het Belastingplan 2027 stelt voor deze regelingen in box 2 af te schaffen. Het voorstel is nog niet aangenomen; de parlementaire behandeling loopt. Geen reden voor fiscale paniek. Wel een goede aanleiding om te onderzoeken hoeveel van het familievermogen werkelijk beschikbaar is als het betaalmoment verandert.
Doorschuiven is uitstellen, niet weggeven
De naam zegt het al: bij de doorschuifregeling verdwijnt de belastingclaim niet. De verkrijgingsprijs en de latente claim gaan onder voorwaarden over naar de volgende eigenaar. De belasting komt dan later aan de orde, bijvoorbeeld bij een toekomstige verkoop. Dat verschil is belangrijk in het publieke debat én aan de familietafel. Het gesprek gaat niet alleen over hoeveel belasting wordt geheven, maar vooral over wanneer die belasting moet worden betaald en door wie.
Waarde laat zich niet altijd uit de onderneming trekken
Een waardering is geen gevulde betaalrekening. Als een belastingclaim direct bij overdracht moet worden gefinancierd, kan daarvoor dividend, een lening, privévermogen of verkoop van een belang nodig zijn. Iedere route heeft gevolgen voor investeringsruimte, risico en zeggenschap. Breng daarom in kaart waar de waarde precies zit en welk deel zonder schade aan de onderneming liquide kan worden gemaakt. Een machinepark betaalt geen aanslag. Het kan hooguit heel overtuigend op de balans staan.
Een voorstel is nog geen wet
Het amendement van de Kamerleden Klaver en Dassen is onderdeel van de behandeling van het Belastingplan 2027. De Tweede Kamer heeft er nog niet definitief over beslist en daarna kan ook de Eerste Kamer een rol hebben. Neem daarom geen onomkeerbare besluiten uitsluitend op basis van een krantenkop. Volg de behandeling, laat de mogelijke gevolgen voor de eigen structuur doorrekenen en werk met scenario's. Voorbereiden is verstandig. Vooruitlopen op een uitslag die er nog niet is, meestal minder.
Maak van fiscaliteit een onderdeel van de opvolging
Een opvolgingsplan dat alleen werkt zolang alle fiscale regels gelijk blijven, is kwetsbaar. Reken minstens drie routes door: overdracht onder de huidige faciliteiten, overdracht met een eerder betaalmoment en een alternatief waarbij eigendom gefaseerd of anders wordt georganiseerd. Kijk daarbij niet alleen naar belasting, maar ook naar financierbaarheid, zeggenschap, dividendruimte en de positie van niet-opvolgende kinderen. De fiscaal goedkoopste route is niet automatisch de beste familiekeuze.
Bescherm het bedrijf én het privévermogen
Wanneer een overdracht veel liquiditeit vraagt, ontstaat de verleiding om alles uit één bron op te lossen. Juist dan hoort de familie grenzen te stellen. Hoeveel schuld mag de opvolger dragen? Hoeveel dividend kan het bedrijf missen? Welk privévermogen blijft beschikbaar voor wonen, zorg en andere doelen? En hoeveel risico wil de overdragende generatie nog lopen via een verkoperslening? Een overdracht moet niet alleen juridisch uitvoerbaar zijn, maar ook financieel leefbaar blijven.
Vijf vragen voor de komende behandeling
Welke fiscale claims rusten nu op de aandelen? Hoeveel liquiditeit zou nodig zijn als het betaalmoment naar voren komt? Welke financieringsbronnen zijn beschikbaar zonder de onderneming uit te hollen? Welke alternatieve overdrachtsroutes passen bij de familie? En wie volgt de politieke behandeling en vertaalt wijzigingen tijdig naar het plan? Wetgeving kan veranderen. Een familie die haar cijfers en keuzes kent, hoeft daardoor niet iedere keer opnieuw te beginnen.