Een vermogen komt zelden met een gebruiksaanwijzing. Er zit wel vaak een familie bij die denkt dat iemand anders hem heeft gelezen. UHasselt maakte vandaag bekend dat professor Anneleen Michiels een KVAB Jaarprijs Wetenschapscommunicatie ontvangt voor haar werk rond familiebedrijven, geld en financiële geletterdheid. De kern van haar boodschap past mooi aan iedere familietafel: geef niet alleen geld door, maar ook de vaardigheden om er verstandig mee om te gaan.
Een prijs voor het bespreekbaar maken van geld
Anneleen Michiels onderzoekt aan UHasselt hoe geld familiebedrijven en bedrijfsfamilies beïnvloedt. Daarbij kijkt ze niet alleen naar financiële beslissingen, maar ook naar de emoties, relaties en conflicten die met geld en vermogen kunnen meekomen. De jury van de KVAB waardeert vooral dat zij die wetenschappelijke inzichten via een boek, lezingen, podcasts en media toegankelijk maakt voor families buiten de academische wereld.
De spreadsheet is meestal niet het lastigste gesprek
Wie vermogen wil overdragen, kan bedragen laten waarderen, structuren laten tekenen en fiscale gevolgen laten berekenen. Nuttig en nodig. Maar een gesprek kan alsnog vastlopen op vragen die niet in een formule passen. Wie vertrouwt wie? Wat voelt eerlijk? Mag een kind andere keuzes maken dan de ouders? En bedoelt ‘verantwoord omgaan met geld’ voor iedereen eigenlijk hetzelfde? Geld is rekenkundig. De betekenis ervan is dat zelden.
Geef de volgende generatie oefenruimte
Financiële verantwoordelijkheid ontstaat niet vanzelf op de dag van een schenking, erfenis of bedrijfsoverdracht. Betrek kinderen daarom passend bij hun leeftijd en rol bij echte keuzes. Laat zien hoe de familie afweegt tussen genieten, investeren, schenken en bewaren. Bespreek ook een beslissing die achteraf minder goed uitpakte. Een foutloos familieverhaal leert weinig; een eerlijk verhaal vaak des te meer.
Maak onderscheid tussen weten en beslissen
Niet ieder familielid hoeft direct mee te beslissen over het hele vermogen. Wel helpt het als duidelijk is welke kennis iemand nodig heeft voor zijn huidige en toekomstige rol. Een toekomstig aandeelhouder heeft andere vragen dan een kind dat geen plek in het bedrijf ambieert. Maak daarom zichtbaar wie welke informatie krijgt, welke verantwoordelijkheid daarbij hoort en hoe iemand zich kan voorbereiden op een volgende stap.
Praat ook over automatische reflexen
Volgens Michiels nemen mensen financiële beslissingen minder rationeel dan zij vaak denken. Verlies kan zwaarder voelen dan een even grote winst, we volgen gemakkelijk anderen en overschatten soms onze eigen kennis. Dat geldt niet alleen voor beginnende beleggers. Juist binnen een succesvolle familie kan ervaring ongemerkt veranderen in de overtuiging dat het altijd wel goed komt. Een tegenspreker en een vaste manier om aannames te toetsen zijn dan geen teken van wantrouwen, maar van volwassen eigenaarschap.
Vijf vragen voor aan tafel
Wat willen wij dat vermogen mogelijk maakt? Welke keuzes mogen volgende generaties zelf anders maken? Wat moet ieder familielid minimaal begrijpen over risico, rendement en zeggenschap? Waar kunnen we veilig oefenen met verantwoordelijkheid? En wie mag zeggen dat we iets níét goed begrijpen? Geld doorgeven is één moment. Leren ermee omgaan is een familieproject van jaren. Gelukkig hoeft daar geen ingewikkelde handleiding voor te bestaan. Een goed gesprek is al een prima eerste hoofdstuk.